เล่นผิดแล้วไม่กล้าเล่นต่อ ครูหมีสอนให้มองความผิดแบบนี้

ครูเจอเด็กแบบนี้เยอะมาก พอเล่นท่อนไหนไม่ได้ก็ยอมแพ้ บางคนกดผิดโน้ตเดียว มือหยุดทันที หน้าเสีย แล้วไม่ยอมเล่นต่อ ถามว่าเป็นอะไร ก็ได้คำตอบประมาณว่า "หนูเล่นไม่ได้" "หนูไม่เก่ง" ในหัวเขาตอนนั้นคงรู้สึกว่าจบแล้ว แย่แล้ว

ผู้ใหญ่มองจากข้างนอกอาจคิดว่าแค่โน้ตตัวเดียว แต่สำหรับเด็ก การเล่นผิดต่อหน้าครูกับเพื่อนเป็นเรื่องใหญ่ และถ้าเขาเชื่อว่าความผิดแปลว่าตัวเองไม่ดี เขาก็จะเลือกหยุดเล่น เพราะหยุดแล้วจะไม่ผิดอีก

สิ่งที่ครูบอกเด็กทุกคน

การที่เราเรียนรู้สิ่งที่ผิด จะทำให้เราเก่งขึ้น เพราะเราจะไม่กลับไปเล่นสิ่งที่ผิดอีก แล้วเราก็ได้เรียนรู้ที่จะเติบโตด้วย

ครูหมี

เล่นผิดตรงไหน แปลว่าตรงนั้นแหละที่เรายังไม่รู้ พอรู้แล้วก็แก้ได้ ครั้งหน้าเล่นถึงตรงนั้นมือจะจำได้เองว่าอย่าไปทางเดิม เด็กที่ไม่เคยเล่นผิดเลยคือเด็กที่ยังไม่ได้ลองอะไรยากๆ

งานวิจัยบอกว่าความผิดช่วยให้จำได้ดีขึ้น

Janet Metcalfe นักจิตวิทยาจากมหาวิทยาลัยโคลัมเบีย รวบรวมงานทดลองเรื่องการเรียนรู้จากความผิดพลาดไว้ในปี 2017 และพบว่าการตอบผิดแล้วได้รู้ทันทีว่าที่ถูกคืออะไร ช่วยให้คนจำคำตอบที่ถูกได้ดีกว่าการพยายามไม่ให้ผิดเลยตั้งแต่แรก ที่น่าสนใจคือ ยิ่งเรามั่นใจในคำตอบที่ผิดมากเท่าไหร่ พอรู้ว่าผิด เราก็ยิ่งจำของที่ถูกได้แม่นขึ้น

อีกงานหนึ่งจากมหาวิทยาลัยมิชิแกนสเตต (Moser และทีม, 2011) วัดคลื่นสมองตอนคนทำผิด คนที่เชื่อว่าความสามารถฝึกกันได้ สมองจะหันไปสนใจความผิดนั้นมากกว่า แล้วรอบถัดไปก็ทำได้แม่นขึ้น ส่วนคนที่เชื่อว่าเก่งหรือไม่เก่งติดตัวมาแต่เกิด มักไม่ค่อยหันไปดูความผิดของตัวเอง แล้วก็พลาดซ้ำ

แปลง่ายๆ ว่า ความผิดจะช่วยเราได้ก็ต่อเมื่อเรากล้ามองมัน เด็กที่กลัวผิดจนไม่อยากมองจะเสียโอกาสนี้ไป

ในห้องเรียนของเรา

เวลาเด็กเล่นผิด ไม่มีใครดุ เล่นไม่ได้ก็แค่เล่นใหม่ เดี๋ยวก็ต้องถูกสักครั้ง ครูจะชวนเขาหยุดดูตรงที่ผิด ลองท่อนนั้นช้าๆ อีกรอบ แล้วค่อยเล่นต่อ

เด็กในกลุ่มเล็กยังได้เห็นเพื่อนเล่นผิดบ้างเหมือนกัน แล้วก็เห็นว่าเพื่อนเล่นใหม่จนผ่านได้ หลายคนเริ่มกล้าลองเพลงที่ยากขึ้นจากตรงนี้ เพราะรู้แล้วว่าผิดไปก็ไม่มีอะไรเสียหาย

ที่บ้านช่วยได้แบบนี้

• เวลาลูกซ้อมแล้วผิด ลองนิ่งไว้ก่อน อย่าเพิ่งรีบบอกว่าต้องเป็นแบบนี้ ให้เวลาเขาหาเองสักพัก
• ถามว่า "ตรงไหนที่ยาก" แทน "ทำไมผิดอีกแล้ว"
• ชมตอนลูกเล่นต่อหลังจากผิด ไม่ต้องรอชมตอนเล่นจบแบบไม่มีที่ผิดเลย
• เล่าให้ลูกฟังบ้างว่าพ่อแม่เคยทำอะไรผิดแล้วแก้ยังไง (เรื่องทำกับข้าวไหม้ก็นับนะ)

ลูกจะผิดอีกหลายครั้งแน่นอน ทุกครั้งที่ผิดแล้วเขายังเล่นต่อ คือครั้งที่เขาเก่งขึ้น ครูจะเล่าให้ฟังในบันทึกหลังเลิกเรียนว่าคาบนี้ลูกผ่านท่อนไหนมาได้บ้าง

อ่านต่อ: ชมลูกแบบไหน ให้ลูกกล้าลองเรื่องยาก