เรียนดนตรีแล้วสมองลูกเปลี่ยนจริงไหม

"เรียนดนตรีแล้วลูกจะฉลาดขึ้นไหมคะ" เป็นคำถามที่ครูได้ยินบ่อยพอๆ กับ "เรียนกี่ครั้งถึงจะเล่นเพลงได้" คำตอบของคำถามแรกมีทั้งส่วนที่ใช่ และส่วนที่ครูต้องขอพูดตรงๆ ว่ายังไม่ใช่

เรื่องโมสาร์ทที่หลายบ้านเคยได้ยิน

ราวปี 1993 มีงานวิจัยชิ้นหนึ่งบอกว่าฟังเพลงโมสาร์ทแล้วทำแบบทดสอบด้านมิติสัมพันธ์ได้ดีขึ้น หลังจากนั้นซีดี "โมสาร์ทสำหรับเด็ก" ก็ขายดีไปทั่วโลก หลายบ้านเปิดให้ลูกฟังตั้งแต่อยู่ในท้อง

ต่อมามีคนรวบรวมงานวิจัยเรื่องนี้ 36 ชิ้น ผู้เข้าร่วมราว 3,000 คน แล้วสรุปว่าไม่มีหลักฐานว่าการฟังโมสาร์ททำให้ความสามารถด้านมิติสัมพันธ์ดีขึ้นจริง ผลที่เห็นในงานแรกๆ ทำซ้ำได้ยาก และมักออกมาดีเป็นพิเศษในงานของทีมเดิม

ถ้าฟังเพลงแล้วฉลาดขึ้นได้จริง ครูคงเปิดเพลงทิ้งไว้ทั้งวันแล้วนั่งจิบกาแฟรอลูกศิษย์สอบติดหมอแล้วล่ะ ข่าวดีคือ การ "ฟัง" กับการ "เล่น" เป็นคนละเรื่องกัน

ส่วนที่มีหลักฐานชัด: สมองเปลี่ยนตามสิ่งที่ฝึก

ทีมวิจัยของ Hyde และคณะสแกนสมองเด็กอายุราว 6 ขวบก่อนและหลังเรียนเครื่องดนตรี 15 เดือน เทียบกับเด็กที่ไม่ได้เรียน เด็กกลุ่มที่เรียนมีสมองส่วนที่ใช้ฟังและใช้ขยับมือเปลี่ยนไป และการเปลี่ยนแปลงนั้นไปด้วยกันกับทักษะการฟังและการใช้นิ้วที่ดีขึ้น

อีกงานจากมหาวิทยาลัย USCตามดูเด็กตั้งแต่ 6 ขวบไปสองปี แบ่งเป็นเด็กที่เรียนดนตรี เด็กที่เล่นกีฬา และเด็กที่ไม่ได้เรียนอะไรเพิ่ม ตอนเริ่มสมองของทั้งสามกลุ่มไม่ต่างกัน ผ่านไปสองปี กลุ่มดนตรีมีสมองส่วนการได้ยินพัฒนาต่างออกไป และเส้นใยที่เชื่อมสมองซีกซ้ายกับขวาแข็งแรงกว่า

ลองนึกภาพเด็กเล่นเปียโน ตาอ่านโน้ต หูฟังเสียง มือซ้ายกับมือขวาทำคนละอย่าง แถมต้องนับจังหวะในใจไปด้วย สมองต้องประสานงานหลายส่วนพร้อมกัน ทำแบบนี้ทุกสัปดาห์ สมองก็ปรับตัวตาม

ส่วนที่ยังไม่มีหลักฐาน: IQ กับเกรด

ความเชื่อว่าเรียนดนตรีแล้ว IQ จะสูงขึ้น หรือเก่งคณิตขึ้น อันนี้ยังไม่มีหลักฐานที่ดีพอ Sala กับ Gobetรวมงานวิจัย 254 ชิ้น เด็กเกือบ 7,000 คน แล้ววิเคราะห์ใหม่ พอดูเฉพาะงานที่ออกแบบการทดลองดี ผลของดนตรีต่อความฉลาดทั่วไปและผลการเรียนวิชาอื่นแทบเป็นศูนย์

ครูเลยไม่เคยบอกผู้ปกครองว่าเรียนดนตรีแล้วลูกจะได้เกรดดีขึ้น ใครมาบอกแบบนั้น ลองถามเขาว่าเอาข้อมูลมาจากไหน

แล้วสมาธิล่ะ

ผู้ปกครองหลายคนพาลูกมาเพราะอยากให้ลูกมีสมาธิหรือห่างจอ และบางบ้านก็กลับมาเล่าว่าเห็นผลจริง คุณแม่ของนักเรียนคนหนึ่งเขียนไว้ในรีวิว Google ว่า

ตอนแรกมาเรียนเพื่อใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ ห่างจอ และมีสมาธิ เรียนไปเรียนมา ครูพาลูกศิษย์ไปรับรางวัลกันเฉยเลยค่ะ

คุณแม่น้องมันตา · รีวิวบน Google Maps

ครูเห็นแบบนี้กับเด็กบางคน แต่ก็ต้องบอกว่าขึ้นกับเด็กแต่ละคน และงานวิจัยยังไม่ได้ฟันธงว่าดนตรีเพิ่มสมาธิเด็กทุกคน สิ่งที่พอบอกได้คือ การนั่งฝึกอะไรสักอย่างนานๆ จนทำได้ เป็นนิสัยที่เด็กเอาไปใช้ต่อได้

สรุปให้พ่อแม่สั้นๆ

ถ้าลูกได้เรียนต่อเนื่อง สิ่งที่น่าจะเห็นคือหูที่ฟังได้ละเอียดขึ้น มือสองข้างที่ทำงานแยกกันได้ดีขึ้น และนิสัยการฝึกทีละนิดจนทำได้ ส่วนจะไปช่วยเรื่องอื่นแค่ไหน ดูจากลูกของคุณเองจะชัดที่สุด และถ้าอยากเปิดโมสาร์ทให้ลูกฟังก็เปิดไปเถอะ เพลงเพราะดี แค่อย่าหวังว่าจะได้ IQ แถมมาด้วย