ชมลูกแบบไหน ให้ลูกกล้าลองเรื่องยาก

"เก่งมากลูก" เป็นคำที่พ่อแม่พูดด้วยความรัก ผู้ใหญ่ส่วนใหญ่พูดจนติดปาก แต่งานวิจัยหลายชิ้นบอกว่าชมแบบนี้บ่อยๆ อาจทำให้เด็กไม่กล้าลองเรื่องที่ยากขึ้น ฟังดูขัดกับความรู้สึกใช่ไหม ครูก็คิดแบบนั้นตอนอ่านครั้งแรก

การทดลองที่ทำให้หลายคนเปลี่ยนวิธีชม

Mueller กับ Dweckให้เด็กประถมปลายทำโจทย์ชุดหนึ่ง แล้วชมต่างกัน กลุ่มหนึ่งได้ยินว่า "ฉลาดมาก" อีกกลุ่มได้ยินว่า "พยายามมาก" จากนั้นให้ทำโจทย์ที่ยากจนทำไม่ได้

เด็กที่ถูกชมว่าฉลาดอดทนน้อยลง สนุกน้อยลง และพอให้กลับมาทำโจทย์ง่ายอีกรอบ ก็ทำได้แย่กว่าเดิม ส่วนเด็กที่ถูกชมความพยายามยังอยากลองต่อ และทำได้ดีขึ้น ที่น่าสนใจคือ เด็กที่ถูกชมว่าฉลาดยังเลือกทำแต่โจทย์ง่ายเมื่อมีให้เลือก เพราะอยากรักษาภาพ "เด็กฉลาด" เอาไว้

ทำไมเป็นแบบนั้น

นักวิจัยอธิบายว่า พอเด็กเชื่อว่าความเก่งเป็นสิ่งติดตัวมาแต่เกิด ความผิดพลาดก็กลายเป็นหลักฐานว่าตัวเองไม่เก่ง เขาเลยเลี่ยงเรื่องยากเพื่อไม่ให้หลักฐานนั้นโผล่ออกมา

ส่วนเด็กที่เชื่อว่าความสามารถฝึกได้ จะมองความผิดพลาดว่าเป็นข้อมูล เล่นผิดตรงนี้ แปลว่าต้องฝึกตรงนี้ จบ ไม่ได้แปลว่าฉันเป็นคนไม่เก่ง

คำชมตอนลูกยังเล็ก ส่งผลไปอีกหลายปี

Gunderson และทีมตามดูพ่อแม่คุยกับลูกวัย 1-3 ขวบในบ้านจริง แล้วตามต่อไปอีก 5 ปี เด็กที่พ่อแม่ชมเรื่องความพยายามหรือวิธีที่ทำบ่อยกว่า โตมามีทัศนคติที่ดีต่อความท้าทาย และเชื่อว่าตัวเองพัฒนาได้ แปลว่าไม่ต้องรอให้ลูกโตก่อนค่อยเริ่ม

ลองเปลี่ยนคำชมแบบนี้

ข้อสุดท้ายสำคัญมาก การเทียบกับพี่น้องหรือเพื่อนทำให้เด็กสนใจว่าใครเก่งกว่า มากกว่าสนใจว่าตัวเองดีขึ้นไหม (และพี่น้องก็จะเริ่มมองหน้ากันแปลกๆ ด้วย)

ไม่ต้องกังวลว่าจะเผลอพูด "เก่งมาก" บ้าง ใครๆ ก็หลุดได้ แค่พยายามให้คำชมส่วนใหญ่บอกว่าลูก "ทำ" อะไร ก็พอแล้ว

ในห้องเรียนของเรา

ที่บ้านครูหมีเราใช้หลักนี้กับเด็กทุกคน ครูไม่จัดอันดับเด็กในห้อง และบันทึกพัฒนาการที่ส่งให้ผู้ปกครองหลังเลิกเรียนก็เล่าว่าลูกพยายามตรงไหน และก้าวหน้าจากครั้งก่อนยังไง

อ่านต่อ: กดโน้ตผิด แต่ใช้นิ้วถูก ครูก็ชมได้แล้ว